Ustal nie tylko raty, lecz także konsekwencje ich braku.
Ugoda powinna jasno określać strony, należność, wzajemne ustępstwa, terminy spłaty i sposób rozliczenia odsetek oraz kosztów. Trzeba też ustalić, co nastąpi po opóźnieniu. Zwykła pisemna ugoda nie jest automatycznie podstawą egzekucji komorniczej.
Kiedy porozumienie może mieć sens?
Rozmowa o ratach bywa przydatna, jeśli dłużnik przyznaje istnienie należności, ale nie może zapłacić jej jednorazowo. Może także kończyć spór o część rozliczenia. W rozumieniu art. 917 Kodeksu cywilnego ugoda opiera się na wzajemnych ustępstwach stron, podejmowanych w celu usunięcia niepewności, zapewnienia wykonania roszczeń albo zakończenia lub uniknięcia sporu.
Nie każde przesunięcie terminu płatności ma więc identyczny charakter prawny. Przed podpisaniem dokumentu oceń, co uzyskujesz w zamian za ustępstwo i czy harmonogram jest realny. Samo podpisanie porozumienia nie poprawia sytuacji majątkowej dłużnika.
Co dokładnie uzgodnić w dokumencie?
Najważniejsze elementy
- Źródło długu, saldo na wskazany dzień i sposób uwzględnienia wcześniejszych wpłat.
- Jednoznaczne stanowisko stron wobec spornego roszczenia.
- Kwoty poszczególnych rat, daty i rachunek do zapłaty.
- Rozliczenie należności głównej, odsetek i kosztów.
- Zakres ewentualnego umorzenia części długu i warunki skorzystania z tego ustępstwa.
- Skutki opóźnienia, wymagane zawiadomienia i ewentualną wymagalność pozostałego salda.
- Zabezpieczenia oraz wpływ ugody na trwający proces lub egzekucję.
Zwrot „wierzyciel zrzeka się pozostałych roszczeń” może mieć dalej idące skutki niż zamierzone. Warto rozróżnić definitywne zwolnienie z długu od ustępstwa uzależnionego od prawidłowej spłaty. Konstrukcja dokumentu powinna odpowiadać rzeczywistym uzgodnieniom, a nie przypadkowemu wzorowi z internetu.
Ugoda prywatna, sądowa i zawarta przed mediatorem.
Prywatne porozumienie może być ważnym dowodem i określać nowe obowiązki stron. Jeżeli jednak dłużnik go nie wykona, zwykle potrzebna jest dalsza droga do uzyskania tytułu wykonawczego. Nie wystarczy pokazać komornikowi kartki podpisanej przez obie strony.
Ugoda sądowa oraz ugoda przed mediatorem zatwierdzona przez sąd podlegają innym zasadom. Ta ostatnia ma moc prawną ugody sądowej; jeżeli nadaje się do wykonania w drodze egzekucji, zatwierdzenie następuje przez nadanie klauzuli wykonalności. W określonych przypadkach można rozważyć notarialne poddanie się egzekucji spełniające wymagania art. 777 KPC. Każda z tych form wymaga dopasowania do sprawy.
Nie traktuj ugody jak dowolnego przedłużenia przedawnienia.
Strony nie mogą po prostu umówić się, że ustawowy termin przedawnienia będzie dłuższy lub krótszy. Uznanie roszczenia przez dłużnika może przerwać jego bieg, ale trzeba ustalić treść oświadczeń i moment, w którym je złożono. Inaczej ocenia się sytuację, gdy termin już upłynął. Samo uznanie przedawnionego długu nie powinno być bez analizy utożsamiane ze skutecznym zrzeczeniem się zarzutu przedawnienia.
Jeśli termin jest bliski, przeczytaj poradnik o przedawnieniu należności z faktury i przeanalizuj daty przed podpisaniem ugody.
Dłużnik nie zapłacił kolejnej raty — co dalej?
Sprawdź postanowienia o terminach, rozlicz wpłaty i ustal, czy wymagane jest dodatkowe wezwanie lub oświadczenie. Nie zakładaj, że całe pozostałe zadłużenie stało się automatycznie wymagalne. W trwającej egzekucji należy też informować o bezpośrednich wpłatach, aby nie dochodzić już zapłaconych kwot.
W ramach windykacji polubownej kancelaria może pomóc w analizie lub przygotowaniu porozumienia. Zakres zlecenia i warunki współpracy są ustalane indywidualnie.
Pytania i odpowiedzi
Czy muszę zgodzić się na raty?
Co do zasady samo żądanie dłużnika nie zobowiązuje wierzyciela do podpisania prywatnej ugody ratalnej. Osobną kwestią są rozwiązania przewidziane dla konkretnych postępowań.
Czy ugoda zawsze oznacza rezygnację z odsetek?
Nie. To zależy od treści porozumienia. Trzeba jednoznacznie opisać, które odsetki pozostają należne i czy jakiekolwiek ustępstwo jest warunkowe.
Czy z każdą ugodą można iść do komornika?
Nie. Znaczenie mają jej forma, treść i spełnienie wymogów tytułu wykonawczego. Zwykła prywatna ugoda nie wystarcza sama w sobie.
Podstawy prawne i materiały
- Kodeks cywilny — art. 119, 123 i 917.
- Kodeks postępowania cywilnego — art. 183¹⁴–183¹⁵, 776 i 777.
Powiązane poradniki
KANCELARIA ADWOKACKA · OPOLE
Omów dokumenty dotyczące swojej należności.
Zakres pomocy i warunki współpracy ustalamy indywidualnie.
POZNAJ ADWOKATA
Łukasz Piekarczyk
Prowadzi indywidualną kancelarię adwokacką w Opolu. Pomaga wierzycielom w sprawach dotyczących należności.
Więcej o kancelarii ↗Artykuł ma charakter informacyjny. Ocena konkretnej sprawy wymaga analizy dokumentów i jej okoliczności.